Menu

Rychtalskie pogranicze

Uroczystość upamiętniająca wizytę Prezydenta II RP Stanisława Wojciechowskiego w dniu 21.05.1925r. w Drożkach u Seweryna Szulca, który przyczynił się do włączenia okolicznych ziem do Polski.

( Drożki 09.11.2018r.)

Archiwalne zdjęcie z wizyty Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego w Drożkach 21.05.1925r.

Archiwalne zdjęcie z wizyty Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego w Drożkach 21.05.1925r.

Seweryn Szulc  urodził się 8 stycznia 1868 roku w Lutynii k. Pleszewa. W roku 1897 poślubił Helenę Salomeę  Prebisz ( ur.  w 1874 roku w Brzostkowie gm. Żerków, zmarła  27 kwietnia  1933 roku  w Drożkach).  Zawarcie małżeństwa odbyło  się w Karminie k. Dobrzycy (Wielkopolska). Majątek ziemski w Drożkach  nabył w pierwszych latach XX w. Po I wojnie światowej,  18 stycznia 1919 roku  w Wersalu pod Paryżem rozpoczęła się Konferencja Pokojowa.  12 marca 1919 roku  przedstawiono tam projekt granicy polsko-niemieckiej,  pozostawiając w całości powiat namysłowski   i sycowski  w obrębie Niemiec. Pod koniec marca 1919 roku Seweryn Szulc  wraz z radnymi z powiatu namysłowskiego – Józefem Nowakiem  z Buczku Wielkiego i radnymi z powiatu sycowskiego - Kazimierzem  Badurą,  Bronisławą i Franciszkiem Przykuta  z Międzyborza  udał się do Paryża. Zabrali ze sobą: modlitewniki, śpiewniki  i inne książeczki – wszystkie w języku polskim, po to, aby przekonać członków Konferencji Pokojowej, że na terenach powiatów namysłowskiego i sycowskiego mieszka ludność posługująca się językiem polskim,  z tradycjami i obrzędami polskimi  i chce należeć do Polski. Trzy miesiące później 28 czerwca 1919 roku , kiedy to Roman Dmowski i Ignacy Paderewski podpisali przebieg zachodniej granicy Polski, część powiatu namysłowskiego i  sycowskiego  została przyłączona do Polski. Możemy powiedzieć , że wyjazd Seweryna Szulca i pozostałych uczestników delegacji do Paryża był skuteczny. Powiat kępiński liczący 458 km kw. po przyłączeniu  tych ziem powiększył się o 249 km kw. Oficjalnie 9 stycznia 1920 roku Rychtal , Drożki, Bralin i  okoliczne miejscowości  przeszły pod panowanie władz polskich. Seweryn Szulc w latach 1921 do 1925 oraz  w 1929 r.  był wybrany do Sejmiku Powiatu Kępińskiego. W tamtych latach starostą w Kępnie był Feliks Kasprzak a jego zastępcą Seweryn,  Szulc ziemianin z Drożek.  Feliks Kasprzak był też przewodniczącym Kasy Oszczędnościowej w Kępnie, a Seweryn Szulc był jego zastępcą. 28 marca 1928 roku Sejmik powiatowy powołał 8 obwodów wójtowskich. W wójtostwie Rychtal wójtem został Stanisław Jerzykowski , a jego zastępcą Seweryn Szulc. 21 maja 1925 roku Seweryna  Szulca w Drożkach odwiedził Prezydent II Rzeczypospolitej Stanisław Wojciechowski. Było to wyróżnienie Seweryna Szulca  za starania o przyłączenie tych ziem do Polski. W 1939 roku Seweryn Szulc  wiedział, że Niemcy mają jego nazwisko na tak zwanej czarnej liście , zdecydował się opuścić Drożki pod koniec  sierpnia. Najprawdopodobniej  chciał dostać się do Francji. Niemcy zatrzymali go pod Wrocławiem. Pracownicy z majątku mówili, że został rozstrzelany po zatrzymaniu, inne źródła podają, że zginął w obozie koncentracyjnym. W tym roku przypada 150 rocznica urodzin Seweryna Szulca , patrioty i bohatera  naszych ziem i powiatu kępińskiego.

Opracowano na podstawie źródeł historycznych, artykułów w Internecie, przekazów rodzinnych i przekazów mieszkańców Drożek .

Witold Dworak

2018 

"ROK POGRANICZNIKÓW W RYCHTALU" 

W 90 ROCZNICĘ POWSTANIA POLSKIEJ STRAŻY GRANICZNEJ

Na elewacji parafialnego budynku przy Drodze Krajowej 39 w Rychtalu zostały umieszczone banery promujące " ROK POGRANICZNIKÓW".

PAMIĄTKOWA TABLICA PRZED DAWNYM KOLEJOWYM POSTERUNKIEM STRAŻY GRANICZNEJ W RYCHTALU

Foto. Piotr Szczurek

W ramach obchodów 90 – tej rocznicy utworzenia polskiej Straży Granicznej w niedzielę 9 września o godz. 13.00 odbyła się w Rychtalu uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej polskich strażników granicznych, którzy oddali życie w obronie Ojczyzny we wrześniu 1939r.

Podczas uroczystości, która zgromadziła mieszkańców, wójt gminy mgr inż. Czesław Balcerzak wygłosił okolicznościowe przemówienie na zakończenie którego poprosił ks kan. Mariusza Białobłockiego zaangażowanego w obchody o poświęcenie tablicy pamiątkowej i modlitwę w intencji poległych pograniczników. Wartę honorową wystawili przybyli z Kępna przedstawiciele Związku Harcerstwa Polskiego ze 111 WDH "Echo" oraz 68 WDH "Fire Kids" oraz Związku Strzeleckiego STRZELEC Józefa Piłsudskiego. Uroczystego odsłonięcia tablicy dokonał Komendant Hufca - phm Marcin Szajdak oraz sierż. Karol Kuchciak z Jednostki Strzeleckiej JS 2016 z Kępna. Członkowie rychtalskiego koła Polskiego Związku Hodowców Gołębi Pocztowych wypuścili z klatek 250 sztuk gołębi dla podkreślenia symbolu "aby nigdy więcej nie doszło do wojny". Na zakończenie przybyłe delegacje złożyły wiązanki kwiatów. Każdy ze strzelców i harcerzy otrzymał od organizatorów uroczystości pamiątkowy medal.

Mapa administracyjna II Rzeczpospolitej

Rychtalskie pogranicze w latach 1920 - 1939

Historia ochrony granicy Polski na odcinku wielkopolskim rozpoczęła się w dniu 19.01.1920r. , kiedy oddziały Wojska Polskiego obsadziły nową granicę. Były to oddziały Frontu Wielkopolskiego 7 Dywizji Piechoty, w skład której wchodził Bytomski Pułk Strzelców 167 p.p. Chrzest bojowy pułku przypadł na dzień 23.06.1919r. , kiedy to miało miejsce starcie z Grenzschutzem ( niemiecką strażą graniczną ) na linii demarkacyjnej pod Wieruszowem ( niedaleko Wielunia ). Następnie pułk przesunięto do Ostrowa Wielkopolskiego. Wraz z nim granicę ochraniały 155 i 159 Pułki Piechoty, które miały opuścić miejsce pełnienia służby dopiero w chwili zluzowania przez nowo tworzone ( przez Dowództwo Okręgu Generalnego Poznań ) 5 i 6 Pułk Wojskowej Straży Granicznej. W dniu 3.03.1920 r. Minister Spraw Wojskowych gen. Bryg. Kazimierz Sosnkowski wydał rozkaz przemianowujący Wojskową Straż Graniczną na Strzelców Granicznych a nowo sformowane oddziały dostały numerację 5 i 6 Pułk Strzelców Granicznych. Tak więc pierwszą jednostką graniczną był 5 Pułk Strzelców Granicznych, który przystąpił do służby w czerwcu 1920 r. W nielicznie zachowanych materiałach archiwalnych tego pułku występuje wzmianka z października 1920 r. o zwiększeniu składu osobowego w wartowni granicznej w Rychtalu, która przynależała do III Dywizjonu 5 Pułku SG. W związku ze zmieniającym się przebiegiem działań wojny polsko – radzieckiej 6 Pułk SG wysłano na front, a 5 Pułk SG użyto do uzupełnienia strat. Ochronę granicy przejęły pomocnicze jednostki wojskowe – Bataliony Wartownicze. W Rychtalu ulokowano 4 Pluton 2 Kompanii Batalionu Wartowniczego 5/VII, który nadzorował odcinek granicy od Zbyczyny do Skoroszowa. Od 13.06.1921 r. służbę na granicy przejęły Bataliony Celne, podległe Ministerstwu Skarbu. W Rychtalu stacjonował sztab 4 Kompanii Granicznej 14 Batalionu Celnego ( miejsce postoju – Laski ). Kompania obsadzała placówki : Proszów, Skoroszów, Drożki, Trębaczów, Leśniczówka, Zbyczyna, Rychtal. Kolejną formacją była Straż Celna ( utworzona formalnie 15.03.1921 r. ), która do końca 1922 r. przejmowała stopniowo ochronę granicy. W Rychtalu umiejscowiono Komisariat Straży Celnej ( placówki: Rychtal, Stogniewice, Proszów, Skoroszów, Darnowiec, Drożki ), podległy Inspektoratowi Straży Celnej Ostrów. Rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 22.03.1928 r. powołano Straż Graniczną – formację typu policyjnego podporządkowaną Ministerstwu Skarbu. Struktura organizacyjna na rychtalskim odcinku pozostała niezmieniona. Komisariat SG Rychtal podlegał Inspektoratowi Granicznemu w Ostrowie ( Wielkopolski Inspektorat Okręgowy SG Poznań ).

Informacje pochodzą z Archiwum Straży Granicznej Komendy Głównej Straży Granicznej.

Przerwana linia kolejowa Namysłów - Rychtal. Widok granicy od strony Niemiec.

Rozmieszczenie 14 batalionu celnego

Mapa topograficzna SG obejmująca okolice Rychtala

Historia pogranicza w Wielkopolsce  

W 1938 roku dokonano zmiany granic administracyjnych województwa z którego wyłączono m.in. przygraniczny powiat Wyrzysk. Po tej zmianie odcinek wielkopolski rozpoczynał się od znaku granicznego E 193, znajdującego się nad jeziorem Wapińskim, a długość granicy ochranianej przez Wielkopolski Inspektorat Okręgowy wynosił blisko 628 kilometrów. Podlegało mu 5 Inspektoratów Granicznych: we Wronkach, Wolsztynie, Lesznie, Ostrowie Wielkopolskim i Wieluniu, 24 Komisariaty oraz 133 Placówki. Inspektorat Graniczny w Ostrowie dzielił się na Komisariaty z siedzibą w Krotoszynie (placówki Bestwin, Zduny, Chachalnia, Sulmierzyce, Uciechów), Sośniach (pl. Bogdaj, Starża, Konradów, Dobrzec, Pawłów), Kobyla Góra (pl. Kąty Śląskie, Rybin, Pisarzowice), Bralin (pl. Słupia, Miechów, Trębaczów), Rychtal (pl. Drożki, Rychtal, Skoroszów, Proszów), Laski (pl. Buczek, Wodziczna, Janówka, Siemianice). Wielkopolski odcinek granicy (do 1938 r.) tworzyło sześć sekcji: E, F, G, H, J, K. Rozmieszczenie znaków granicznych było różne. Na odcinkach lądowych odległość między znakami wahała się od kilku do kilkudziesięciu metrów, w zależności od warunków terenowych. Dążono do tego, by sąsiednie słupki były widoczne. W miejscach, gdzie granica biegła wzdłuż rzek, np. na Noteci, odległości te wynosiły nawet kilka kilometrów: tutaj kamienie graniczne ustawiono przy urządzeniach inżynieryjnych przerzuconych przez rzeki – mosty, śluzy itp. Na rzece Gwdzie i Noteci umieszczono odrębne znaki graniczne, a mianowicie tablice z żelaza lanego, jedna polska z literą „P”, oznaczeniem sekcji i numerem bieżącym, druga taka sama niemiecka z literą „D”. Były one umieszczone albo obok siebie, albo na brzegu rzeki, lub też każda osobno (na mostach i śluzach). Połowa odległości pomiędzy tymi tablicami lub styk tablic oznaczał granicę państwową. Na wielkopolskim odcinku granicy państwowej funkcjonowało kilka kolejowych i trzydzieści drogowych przejść granicznych. I tak np. w miejscu, gdzie granica przecinała szosę Piła-Bydgoszcz (była to droga celna i tranzytowa Niemcy-Prusy Wschodnie) istniało przejście graniczne Schneidemühl - Jeziorki. Było ono czynne od godziny 7 do 24 „dla ruchu za paszportami”, natomiast dla małego ruchu granicznego, w lecie w godzinach 7-12 i 14-17, zimą zaś 8-16. Kontrolę paszportową wykonywał Posterunek Policji Państwowej Śmiłowo. 

 

"Na pograniczu"

Impresje Jana Augustyna

Obchody Święta Niepodległości 11.11.1934 r. Kierownik Komisariatu Straży Granicznej w Rychtalu, podkomisarz Antoni Żurkowski (z lewej), odbiera raport od dowódcy pochodu przodownika Ludwika Haber (z prawej).

Powyższa fotografia została wykonana pomiędzy ówczesnymi szkołami, ewangelicką i katolicką. Obecnie pomiędzy gimnazjum i podstawówką. Według wyciągu z Kroniki parafii ewangelickiej w Rychtalu, którą pisał pastor Otto Graetz Aleja Kasztanowa w Rychtalu została zasadzona w 1911 roku. Inicjatorem sadzenia Alei Kasztanowej był p. Marck - karczmarz i właściciel gospody, który w 1870 roku brał udział w wojnie z Francją, wyróżniony srebrnym krzyżem. Wyciąg z tej Kroniki, a potem całą jej kopię przesłał pan Manfred Klisch z Seevetal w Niemczech.

Uzupełnienie opisu zdjęcia: Synowa Krystyna i dwaj wnukowie, Krzysztof i Maciek Haberowie - widniejącego na zdjęciu Ludwika Habra, mieszkają obecnie we Wrocławiu. Natomiast jego syn Henryk zmarł we Wrocławiu w styczniu 1991r. a córka Kazimiera w Rychtalu w 2017r. w wieku 94 lat.

Zbiórka plutonu przed komisariatem Rychtal.

Obchody Święta Niepodległości  11.11.1934 r. Zbiórka plutonu Straży Granicznej przed Komisariatem Straży Granicznej w Rychtalu. Osoby widoczne: brak danych. Prawdopodobnie jest to dawna willa Heidera na Zawadzie. W latach międzywojennych były tam mieszkania m.in. dla strażników granicznych. Wiadomość  ta pochodzi od p. Kazimiery Kijak z Rychtala, której ojciec był  strażnikiem granicznym w Rychtalu (tam mieszkali). Po lewej stronie widać drzwi oraz lekko wysunięty fragment budynku, po prawej widoczny jest fragment drugich drzwi wejściowych do budynku.

Pogranicznicy na rychtalskim Rynku podczas defilady w dniu święta 3 Maja (1934r.? ). Na pierwszym planie przodownik Ludwik Haber.

Funkcjonariusze Straży Granicznej w punkcie alarmowym. Strażnicy Placówki Rychtal w punkcie alarmowym. Data wydarzenia: 11.04.1932r. Brak danych co do osób widocznych na fotografii.

Funkcjonariusze Straży Granicznej przy słupku granicznym nr k-427 Tytuł: Warta honorowa w miejscu pobrania ziemi na Kopiec Józefa Piłsudskiego (odcinek Placówki Stogniewice Komisariatu Rychtal. Data wydarzenia: po 1935 r.

Rychtal - pluton przed budynkiem Straży Granicznej.

Widoczny na powyższym zdjęciu budynek SG, to budynek przy dzisiejszej ulicy Kolejowej 3, Okna widoczne na fotografii wychodzą na drogę brukową prowadzącą do dworca kolejowego. Drzwi widoczne pod tablicą urzędową i godłem prowadziły do biur SG. (po wojnie częściowo zostały zamurowane i w ich miejsce wprawiono okno). Budynek gospodarczy po prawej stronie został rozebrany. Do dziś w tym samym miejscu przed tym domem stoi drewniany słup telefoniczny, jak na  fotografii. Dziś są tam 2 mieszkania do których prowadzą osobne drzwi w szczytach budynku. W czasie gdy urzędowała tam SG drzwi do biur były od strony ulicy, a wejścia do mieszkań strażników znajdowały na poddaszu. Oba mieszkania są usytuowane na sposób lustrzanego odbicia.

Dawny punkt graniczny między Głuszyną a Rychtalem. Stan teraźniejszy.

Wojsko Polskie - Formacja Ochrony Pogranicza

( okolice Rychtala )

Funkcjonariusze służący w Rychtalu i placówkach podległych

Podkomisarz Bolesław Ściegienny - kierownik komisariatu 1929 -1932.

Podkomisarz Bolesław Ściegienny - kierownik komisariatu 1929 -1932.

Przod. Bolesław Paikert – kierownik placówki SG „Proszów” od 1931r.

Przodownik Bernard Wysocki– kierownik placówki w Drożkach od 1931r.

Przodownik Józef Rożewski – kierownik placówki SG „Rychtal I” od 1931r.

Przodownik Józef Zając – kierownik placówki SG „Skoroszów” od 1931r.

St. przodownik Ignacy Stachowski – pomocnik komisarza.

St. strażnik Idzi Mikulski - kierownik placówki SG Rychtal II od 1931r.

St. strażnik Mikołaj Urbański, strażnik w Dożkach 1922 - 1928.

Dzisiaj jest

piątek,
14 grudnia 2018

(348. dzień roku)

Polecamy strony

Licznik

Liczba wyświetleń:
3566222

Wyszukiwanie